کار و تلاش انبیای الهی از منظر قرآن
16 بازدید
موضوع: تاریخ و سیره

آیات بسیاری در قرآن کريم  در تشويق به “کار و تلاش” و بيان ارزش و اهميت “کار و تلاش” وارد شده است و همچنين، تعدادي از این آیات ، درباره مشاغل پيامبران بزرگوار الهي است که علاوه بر تبلیغ و هدایت مردم به این امور نیز می پرداختند به چند نمونه از مشاغلی که در قرآن برای پیامبران ذکر شده است اشاره ای می کنم:

1-کار حضرت موسی برای شعیب پیامبر

«قالَ إِنِّي أُريدُ أَنْ أُنْكِحَكَ إِحْدَى ابْنَتَيَّ هاتَيْنِ عَلى‏ أَنْ تَأْجُرَني‏ ثَمانِيَ حِجَجٍ فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْراً فَمِنْ عِنْدِكَ وَ ما أُريدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْكَ سَتَجِدُني‏ إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّالِحينَ» (27/قصص)

(شعيب) گفت: «من مى‏خواهم يكى از اين دو دخترم را به همسرى تو درآورم به اين شرط كه هشت سال براى من كار كنى و اگر آن را تا ده سال افزايش دهى، محبّتى از ناحيه توست من نمى‏خواهم كار سنگينى بر دوش تو بگذارم و ان شاء اللَّه مرا از صالحان خواهى يافت.

همنگونه که در این آیه ملاحظه می شود میزان  کار نیز در ابتدا توسط طرفین مشخص میگردد که در آیه فوق کار حضرت موسی به عنوان مهر دختر شعیب قرار داده می شود .

2-کار یوسف در خزانه داری مصر

«قالَ اجْعَلْني‏ عَلى‏ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفيظٌ عَليمٌ» (55/یوسف)

(يوسف) گفت: «مرا سرپرست خزائن سرزمين (مصر) قرار ده، كه نگهدارنده و آگاهم!

این آیه نیز نشان می دهد که حضرت یوسف به خاطر احساس مسئولیت از خطر قحطی که جان مردم را تهدید می کرد این پیشنهاد را داد و یک کار و مسئولیت اقتصادی مهمی را بر عهده گرفت وبه خوبی ازعهده آن برآمد .

3-کارگری  پیامبری به امر خدا برای دو بچه یتیم

«فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا أَتَيا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَما أَهْلَها فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُما فَوَجَدا فيها جِداراً يُريدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقامَهُ قالَ لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْراً» (77/کهف)

(موسی و خضر)باز به راه خود ادامه دادند تا به مردم قريه‏اى رسيدند از آنان خواستند كه به ايشان غذا دهند ولى آنان از مهمان كردنشان خوددارى نمودند (با اين حال) در آن جا ديوارى يافتند كه مى‏خواست فروريزد و (آن مرد عالم) آن را برپا داشت. (موسى) گفت: « (لا اقل) مى‏خواستى در مقابل اين كار مزدى بگيرى!

برخی پیامهای این آیه از تفسیر نور:

همه جا منطقِ «اوّل معاش سپس كار» و «اوّل تأمين سپس تمكين»، درست نيست. پيامبرِ گرسنه، مجّانى كارگرى مى‏كند. «فَأَبَوْا ... فَأَقامَهُ» وقتى نياز را ديديم، دست به كار شويم و منتظر دعوت و بودجه و همكار و آيين‏نامه نباشيم.

«جِداراً، فَأَقامَهُ»-كار كردن براى خدا بدون گرفتن مزد، عيب نيست.

 «فَأَقامَهُ» - وقتى كارى را مفيد و لازم تشخيص داديم، به انتقاد اين و آن كارى نداشته باشيم. 

«لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْراً» - كار كردن و مزد گرفتن و اجير شدن ننگ نيست. 

«لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْراً» - اولياى خدا براى پول كار نمى‏كنند. «لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْراً.(تفسير نور، ج‏7، ص: 209

4-کار وزره بافی حضرت داود(ع)

«...........َ وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَديدَ (10/سبا)

أَنِ اعْمَلْ سابِغاتٍ وَ قَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّي بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ» (11/سبا)

............و آهن را براى او نرم كرديم(10)(و به او گفتيم:) زره‏هاى كامل و فراخ بساز، و حلقه‏ها را به اندازه و متناسب كن! و عمل صالح بجا آوريد كه من به آنچه انجام ميدهيد بينا هستم!

علامه طبرسی در مجمع البیان می فرماید : خداوند تعالى آهن را براى داود نرم ساخت براى آنكه دوست ميداشت كه از زحمت و دست رنج خود بخورد و زندگى كند، پس آهن را نرم كرد براى او و صنعت زره سازى را باو آموخت و او اوّل كسى بود كه زره و لباس رزم را اختراع كرد و آن را ميفروخت و از بهاء آن خودش و عيالاتش خورده و زيادى آن را تصدّق ميداد.

از حضرت صادق عليه السلام روايت شده كه فرمود، خدا بداود وحى نمود تو خوب بنده‏اى هستى مگر آنكه تو از بيت المال ميخورى، پس داود چهل روز گريه كرد، پس خدا آهن را براى او چون موم نرم ساخت و هر روز يك زره ميساخت و به هزار درهم ميفروخت...واز بیت المال بی نیاز گشت.ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‏20، ص: 225

5-همکاری گروهی با ذوالقرنین برای ساختن سد و نجات از دست یاجوج وماجوج

«قالَ ما مَكَّنِّي فيهِ رَبِّي خَيْرٌ فَأَعينُوني‏ بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ رَدْماً »(95/کهف)

(ذو القرنين) گفت: «آنچه پروردگارم در اختيار من گذارده، بهتر است (از آنچه شما پيشنهاد مى‏كنيد)! مرا با نيرويى يارى دهيد، تا ميان شما و آنها سدّ محكمى قرار دهم!

مردم آن منطقه در ابتدا می خواستند که فقط پول و کمک مالیبدهند تا ذوالقرنین برای آنها سدی در برابر دشمنان بسازد ولی می بینیم که ذوالقرنین کار کردن و کمک جسمی رابهتر از کمک مالی عنوان میکنند و از نیروی خود مردم برای ساخت سد استفاده می کند و با مدیریت صحیح کار برای مردمی عقب مانده سدبسیار محکمی در رابر هجوم دشمنانمی سازد .

منابع :

1-قرآن کریم

2-ترجمه قرآن، ایت الله مکارم شیرازی،انتشارات دارالقرآن الکریم ،قم ،سال 1373 ،چاپ دوم

3-تفسیر مجمع البیان ،فضل بن حسن طبرسی ،انتشارات ناصر خسرو ،تهران سال1372،چاپ سوم

4-ترجمه تفسیر مجمع البیان ،گروهی از مترجمان ،انتشارات فراهانی ،تهران ،سال 1360،چاپ اول

5-تفسیر نور ،محسن قرائتی،ناشر مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن ،تهران ،سال1383،چاپ یازدهم

6-تفسیر نمونه –آیت الله مکارم شیرازی و همکاران ،دارالکتب الاسلامیه ،تهران ،سال1374،چاپ اول